ANIOS MDL

Een ANIOS MDL is een basisarts (arts met afgeronde opleiding Geneeskunde en BIG-registratie) die werkt op een afdeling Maag-, Darm- en Leverziekten (MDL), zonder dat hij of zij op dat moment in de erkende vervolgopleiding tot MDL-arts zit. ANIOS is daarmee een functienaam (geen beschermde titel zoals “medisch specialist”) en wordt vaak ingezet om klinische ervaring op te doen, zich te oriënteren op een specialisme en/of zich voor te bereiden op een AIOS-plek.

Het MDL-vakgebied richt zich op diagnostiek en behandeling van aandoeningen van onder andere slokdarm, maag en darmen, lever, galwegen en alvleesklier. In de dagelijkse praktijk betekent dit een combinatie van acute en planbare zorg, met veel diagnostiek (zoals endoscopie) en multidisciplinaire samenwerking.

De taken van een ANIOS MDL zijn onder meer:

De ANIOS MDL draait mee in het behandelteam en levert (onder supervisie) patiëntenzorg op de klinische afdeling, de polikliniek en vaak ook rondom endoscopie. De mate van zelfstandigheid groeit met ervaring; kernprincipe is “bevoegd, mits bekwaam” en bij twijfel wordt laagdrempelig overlegd met de supervisor.

Typische taken en werkzaamheden

• Klinische zorg (verpleegafdeling): opnamebeleid, dagelijks visite lopen, behandelplannen opstellen en bijstellen, ontslagplanning en overdrachten.
• Polikliniek: anamnese en lichamelijk onderzoek, differentiaaldiagnose, aanvragen/interpretatie van onderzoek (lab, beeldvorming), medicatiebeleid en follow-up.
• Consulten: beoordelen van patiënten op andere afdelingen (bijv. bloedverlies, icterus, leverfunctiestoornissen, diarree/IBD-problematiek, pancreatitis).
• Acute zorg en diensten (afhankelijk van ziekenhuis): triage van spoedvragen, beoordeling van (mogelijke) GI-bloeding, overleg met MDL-arts over interventies.
• Endoscopie-gerelateerde werkzaamheden: voorbereiding van patiënten, medische beoordeling rond sedatie/risico’s, uitslagen uitleggen en beleid afstemmen; soms assisteren bij endoscopie (afhankelijk van bevoegdheden en lokale afspraken).
• Multidisciplinair werken: deelname aan MDO’s (bijv. oncologie-MDO), afstemming met chirurgie, radiologie, oncologie, pathologie, dietetiek en verpleegkundig specialisten/PA’s.
• Administratie en kwaliteitsprocessen: verslaglegging in het EPD, brieven aan huisarts, medicatieveiligheid, incidentmelding waar nodig en werken volgens protocollen/richtlijnen.

Voorbeelden van praktijksituaties

• Een patiënt met rectaal bloedverlies beoordelen, stabiliteit inschatten, diagnostiek inzetten en tijdig escaleren richting spoed-endoscopie.
• Een patiënt met een opvlamming van colitis ulcerosa behandelen: lab/fecesdiagnostiek, medicatie (bijv. corticosteroïden) en consulten met IBD-verpleegkundige organiseren.
• Een patiënt met ascites door levercirrose begeleiden: diuretica- en zoutbeleid, complicaties screenen, en zo nodig paracentese coördineren onder supervisie.

Waar werkt een ANIOS MDL

De ANIOS MDL werkt in Nederland meestal binnen de medisch-specialistische zorg, met als primaire werkplek:

• Algemene ziekenhuizen (topklinisch of regulier) met een MDL-afdeling en endoscopiecentrum.
• Universitaire medische centra (UMC’s), vaak met complexe tertiaire zorg (bijv. geavanceerde hepatologie, IBD-zorg, oncologie en onderzoek).
• Endoscopie-units (binnen het ziekenhuis) waar diagnostiek en therapie plaatsvinden (gastroscopie, coloscopie e.d.).

Samenwerking is intensief en multidisciplinair: MDL-artsen, internisten, chirurgen, radiologen, pathologen, SEH-artsen, anesthesie/sedatieteams, verpleegkundigen (waaronder gespecialiseerd MDL/IBD), physician assistants en verpleegkundig specialisten.

Wat verdient een ANIOS MDL

• Algemene ziekenhuizen (Cao Ziekenhuizen): ANIOS/basisartsen worden in de praktijk vaak ingeschaald in hogere functiegroepen (regelmatig rond FWG 65, afhankelijk van functie-inhoud en ziekenhuis). In FWG 65 liggen de maandbedragen (per 01-08-2025) grofweg van € 4.637 (start) tot € 6.987 (hogere trede).
• UMC’s (Cao UMC): voor arts-assistenten wordt een aparte salarisschaal gehanteerd (schaal 11a). De maandbedragen (per 01-07-2025) lopen van € 4.485 tot € 6.177.

Let op: dit zijn bedragen bij volledige arbeidsduur volgens de betreffende cao. Parttime contracten en lokale afspraken kunnen het maandinkomen (en de toeslagen) uiteraard wijzigen.

Aantal werkzaam in Nederland

Voor ANIOS MDL bestaat geen landelijk, publiek register met aantallen. De term “ANIOS” is een functiebenaming en wordt niet als aparte beroepsgroep centraal geregistreerd, zeker niet uitgesplitst per specialisme.

Wel zijn er relevante referentiepunten:

• Het aantal geregistreerde MDL-artsen (medisch specialisten) is in Nederland wel geregistreerd (peildatum 31 december 2024: 782).
• Het aantal basisartsen is eveneens als categorie in arbeidsmarktstatistieken terug te vinden, maar dat cijfer omvat basisartsen in alle sectoren (dus niet specifiek MDL).

Praktisch betekent dit: vrijwel ieder ziekenhuis met een MDL-afdeling heeft één of meerdere arts-assistenten (AIOS en/of ANIOS) op de werkvloer, maar het exacte landelijke aantal ANIOS binnen MDL is niet eenduidig vast te stellen met openbare bronnen.

Welke opleiding heeft de ANIOS MDL gevolgd

Om als ANIOS MDL te kunnen werken moet je basisarts zijn. Dat betekent:

• Afgeronde universitaire opleiding Geneeskunde (WO).
• BIG-registratie als arts.

Veel vacatures vragen daarnaast om relevante klinische ervaring (bijv. eerdere ANIOS-functies, promotie-onderzoek of aantoonbare interesse in MDL), maar dat verschilt per ziekenhuis en per afdeling.

Hoe lang duurt de opleiding tot ANIOS MDL

1) Vooropleiding voortgezet onderwijs

• VWO: doorgaans 6 jaar (meestal met profiel Natuur & Gezondheid en/of Natuur & Techniek, afhankelijk van toelatingseisen per universiteit).

2) Universitaire opleiding Geneeskunde

• Geneeskunde (WO): totaal 6 jaar, meestal opgebouwd uit 3 jaar bachelor en 3 jaar master (met coschappen/klinische stages).

3) Registratie en start als ANIOS

• BIG-registratie: na afstuderen (administratief traject).
• ANIOS MDL: je start daarna direct in dienstverband; dit is geen aparte opleiding, maar een functie met leren “on the job” en supervisie.

Het opleidingsniveau van een ANIOS MDL is WO.

Enkele wetenswaardigheden over de ANIOS MDL

• Stepping stone naar de opleiding: een ANIOS MDL-functie wordt vaak gebruikt om ervaring op te doen en je profiel te versterken richting een AIOS-plek. De erkende opleiding tot MDL-arts duurt meerdere jaren en bevat een vooropleiding (interne geneeskunde) en een vervolgopleiding MDL.
• Hoge mate van samenwerking: MDL heeft veel raakvlakken met chirurgie, oncologie, radiologie en acute geneeskunde (bijv. bij GI-bloedingen).
• Endoscopiecultuur: werken op/naast de endoscopie-afdeling vraagt strakke logistiek, goede voorbereiding en veilige overdracht van bevindingen en beleid.
• Verantwoordelijkheid en supervisie zijn formeel geregeld: er zijn landelijke modelafspraken over rollen, bereikbaarheid van supervisoren en verantwoordelijkheden van a(n)ios.
• Variatie per ziekenhuis: sommige afdelingen laten ANIOS vooral kliniek en consulten doen; andere geven (met passende bekwaamheid en afspraken) meer exposure aan endoscopie en subspecialismen zoals IBD of hepatologie.

Extra informatie over de ANIOS MDL

Andere benamingen:

• Basisarts MDL
• Arts-assistent MDL
• Arts-assistent niet in opleiding (MDL)
• ANIOS gastro-enterologie / hepatologie (terminologie verschilt per instelling)