Een Longverpleegkundige is een verpleegkundige die zich heeft verdiept in de zorg voor mensen met aandoeningen van de longen en luchtwegen. Het gaat bijvoorbeeld om astma en COPD, maar afhankelijk van de werkplek ook om andere longaandoeningen. De Longverpleegkundige helpt patiënten hun ziekte beter te begrijpen, klachten te herkennen en de behandeling in het dagelijks leven toe te passen.
Het beroep combineert verpleegkundige kennis met begeleiding, voorlichting en coördinatie. Een longaandoening kan invloed hebben op bewegen, slapen, werk, relaties en zelfstandigheid. De Longverpleegkundige kijkt daarom verder dan alleen ademhaling of medicijngebruik: wat lukt thuis, wat maakt iemand onzeker en welke ondersteuning helpt de patiënt om zelf passende keuzes te maken?
De basis is het beroep Verpleegkundige, met een geldige BIG-registratie. Een aanvullende opleiding en relevante praktijkervaring bereiden voor op de gespecialiseerde rol. Zowel mbo- als hbo-verpleegkundigen kunnen, afhankelijk van toelating en werkplek, een passende route volgen. De functienaam betekent niet automatisch dat iemand een verpleegkundig specialist is.
Er is verschil tussen werken als verpleegkundige op een longafdeling en een specifieke functie als gespecialiseerd Longverpleegkundige of longconsulent. Op een verpleegafdeling ligt veel nadruk op klinische zorg tijdens een opname. In een consulentfunctie kunnen eigen verpleegkundige spreekuren, langdurige begeleiding en afstemming tussen zorgverleners een groter deel van het werk vormen.
De Longarts is de medisch specialist voor de medische diagnostiek en behandeling. De Longverpleegkundige werkt vanuit een eigen verpleegkundige deskundigheid en stemt de zorg af met de betrokken behandelaars.
De Longverpleegkundige begeleidt patiënten bij het omgaan met een longaandoening en het uitvoeren van het behandelplan. De precieze taken hangen af van het patiëntenaanbod en de organisatie. Een longconsulent op een polikliniek heeft bijvoorbeeld een andere werkdag dan een gespecialiseerde verpleegkundige die patiënten thuis bezoekt.
De verpleegkundige bespreekt klachten, beperkingen, verwachtingen en ervaringen met de behandeling. Ook factoren zoals belastbaarheid, gezondheidsvaardigheden, woonsituatie en steun van naasten kunnen relevant zijn. De Longverpleegkundige gebruikt deze informatie om de verpleegkundige begeleiding op de persoon af te stemmen en bespreekt medische vragen met de daarvoor verantwoordelijke behandelaar.
Een belangrijk deel van het werk is patiënten helpen regie te houden. De Longverpleegkundige legt uit wat de aandoening en behandeling voor het dagelijks leven kunnen betekenen. Inhalatie-instructie kan daarbij een belangrijke taak zijn: een hulpmiddel correct gebruiken vraagt vaak meer dan één demonstratie. De verpleegkundige laat de patiënt oefenen en controleert of de uitleg begrepen en uitvoerbaar is.
De Longverpleegkundige stemt af met de longarts, huisarts, fysiotherapeut en andere betrokken zorgverleners. Afhankelijk van de functie horen telefonische contacten, digitale begeleiding, multidisciplinair overleg en huisbezoeken bij het werk. Ook afspraken rond terugkeer na een opname of verwijzing naar longrevalidatie kunnen onderdeel zijn van de begeleiding.
Bij mensen met een ernstige of voortschrijdende longaandoening kunnen kwaliteit van leven, angst, verwachtingen en toekomstige zorgwensen een grotere rol krijgen. Zulke gesprekken vragen tijd, zorgvuldigheid en afstemming met het behandelteam. De verpleegkundige probeert te begrijpen wat voor de patiënt belangrijk is en helpt dit zichtbaar te maken in de zorg.
Ervaren Longverpleegkundigen geven scholing aan collega's, ontwikkelen voorlichtingsmateriaal en helpen zorgpaden te verbeteren. Ze blijven op de hoogte van nieuwe inzichten en hulpmiddelen. Het gaat daarbij steeds om de vraag of een verandering de zorg begrijpelijker, veiliger of beter passend maakt voor de patiënt.
Een Longverpleegkundige werkt vooral in ziekenhuizen, poliklinieken en organisaties voor zorg thuis. Ook gespecialiseerde longrevalidatie en samenwerkingsverbanden rond chronische longzorg kunnen een werkplek zijn. Het beroep is daardoor breder dan uitsluitend een functie op een klinische longafdeling.
| Werkplek | Voorbeelden van werkzaamheden |
|---|---|
| Polikliniek longziekten | Verpleegkundige spreekuren, uitleg over behandeling, begeleiding bij astma of COPD en afstemming met de longarts. |
| Klinische longafdeling | Zorg tijdens opname, signaleren van verslechtering en ondersteuning bij herstel en ontslag. |
| Thuiszorg of specialistisch verpleegkundig team | Begeleiding in de eigen leefomgeving, praktische toepassing van afspraken en afstemming met andere zorgverleners. |
| Longrevalidatie | Ondersteunen van zelfmanagement en functioneren als onderdeel van een multidisciplinair programma. |
Op een klinische afdeling zijn meestal onregelmatige diensten nodig. Een poliklinische consulentfunctie kent vaak meer geplande contactmomenten en dagdiensten. In de thuiszorg kan zelfstandig reizen tussen patiënten onderdeel zijn van het werk. De verantwoordelijkheid en beschikbaarheid buiten kantooruren verschillen per werkgever.
Sommige Longverpleegkundigen richten zich vooral op volwassenen met astma of COPD. Andere functies omvatten bijvoorbeeld begeleiding bij zuurstofgebruik, slaapgerelateerde ademhalingsproblemen of een specifieke ernstige longaandoening. Aanvullende deskundigheid kan nodig zijn. De functienaam alleen vertelt dus niet welke patiëntengroepen en technische behandelingen erbij horen.
Patiënten krijgen vaak met meerdere organisaties te maken. De Longverpleegkundige kan helpen voorkomen dat adviezen langs elkaar heen lopen. Duidelijke verslaglegging, bereikbaarheid en afspraken over wie welke vraag beantwoordt, zijn daarom belangrijk. De verpleegkundige moet ook kunnen aangeven wanneer een vraag buiten de eigen deskundigheid valt en medische beoordeling nodig is.
Het maandelijkse inkomen van een Longverpleegkundige hangt af van cao, functie-inhoud, ervaring en aanvullende kwalificaties. In een ziekenhuis kan bijvoorbeeld FWG 50 of FWG 55 worden gebruikt. Een functie in de wijkverpleging of een umc kan onder een andere cao vallen. Onderstaande ziekenhuisbedragen zijn bruto per maand bij 36 uur en gelden volgens de tabel per 1 augustus 2026.
| Indeling binnen cao Ziekenhuizen | Bruto per maand | Betekenis |
|---|---|---|
| FWG 50 | € 3.463 tot € 4.914 | Kan worden gebruikt bij een passende functie of opleidingssituatie; de werkgever bepaalt de concrete indeling. |
| FWG 55 | € 3.903 tot € 5.503 | Voorbeeld van een indeling voor een gespecialiseerde functie. |
Een vacature van HagaZiekenhuis voor een gespecialiseerd Longverpleegkundige, eventueel in opleiding, noemt FWG 50 of 55 afhankelijk van opleiding en ervaring. Dat is een concreet werkgeversvoorbeeld en geen regel dat iedere Longverpleegkundige precies één van deze schalen moet hebben. De bedragen zijn gecontroleerd op 28 oktober 2026.
De cao Ziekenhuizen kent 8,33% vakantiebijslag en 8,33% eindejaarsuitkering. Onregelmatigheidstoeslag hangt af van werkelijk gewerkte diensten en de toepasselijke afspraken. Een consulent die voornamelijk overdag werkt kan daardoor een ander totaalinkomen hebben dan een verpleegkundige op een afdeling met avond- en nachtdiensten.
Bij deeltijd wordt het basissalaris naar rato berekend. Een aanstelling van 24 uur bij een basis van 36 uur betekent twee derde van het voltijdsbedrag. Nettosalaris hangt daarnaast af van belastingen, pensioenpremie en persoonlijke omstandigheden. Een bruto schaalbedrag is daarom geen betrouwbare voorspelling van ieders netto loon.
Bespreek bij een overstap ook het salaris tijdens een vervolgopleiding, studiekosten, studietijd en eventuele terugbetalingsafspraken. De vergoeding van scholing en de ruimte om nieuwe deskundigheid daadwerkelijk te gebruiken zijn eveneens relevant voor de aantrekkelijkheid van een functie.
Voor Longverpleegkundige is geen voldoende onderbouwd, afzonderlijk landelijk aantal werkenden vastgesteld voor deze beroepengids. De functie komt in meerdere sectoren voor en wordt niet overal op dezelfde manier geregistreerd. Een exact getal zonder duidelijke bron, peildatum en afbakening zou daarom misleidend zijn.
Een verpleegkundige op een longafdeling, een gespecialiseerd longconsulent en een verpleegkundige met longzorg als onderdeel van een bredere functie kunnen in cijfers in verschillende groepen terechtkomen. Het BIG-register registreert het basisberoep verpleegkundige en is geen complete actuele telling van alle afzonderlijke werkgebieden. Ook het aantal deelnemers aan scholing of een beroepsnetwerk geeft niet automatisch het aantal werkenden weer.
Brede aantallen werknemers in ziekenhuizen of thuiszorg mogen evenmin als aantal Longverpleegkundigen worden gebruikt. Verder moet onderscheid worden gemaakt tussen personen en fte's: twee deeltijdwerkenden zijn twee personen, maar hoeven samen geen twee voltijdbanen te vullen.
Voor een loopbaankeuze zijn actuele vacatures, regionale samenwerking in de longzorg en het aantal passende opleidingsplaatsen bruikbaarder. De behoefte aan gespecialiseerde begeleiding hangt onder meer samen met het patiëntenaanbod en de manier waarop een organisatie chronische zorg verdeelt tussen ziekenhuis en thuissituatie.
Voor Longverpleegkundige is eerst een erkend verpleegkundediploma en een geldige BIG-registratie nodig. Daarna volgt doorgaans gerichte verdieping in longverpleegkunde. Hbo-verpleegkunde is een veelvoorkomende basis, maar mbo-verpleegkunde op niveau 4 en oudere erkende inserviceopleidingen kunnen eveneens toegang geven tot bepaalde vervolgtrajecten.
Mbo-verpleegkunde is een opleiding op niveau 4, met theorie en praktijkleren. De reguliere hbo-opleiding Verpleegkunde is een bachelor op niveau 6. Instroomvoorwaarden verschillen per route: voor het mbo is een passende eerdere schoolopleiding nodig; voor het hbo zijn havo, vwo of mbo 4 gebruikelijke instroomdiploma's, met eventuele aanvullende voorwaarden van de hogeschool.
Na diplomering is BIG-registratie nodig om de beschermde beroepstitel verpleegkundige te mogen voeren. Voor de gespecialiseerde rol vragen werkgevers daarnaast relevante werkervaring en een werkplek waar de gevraagde longzorg kan worden geleerd en toegepast. Een diploma zonder passende praktijkomgeving is meestal onvoldoende om het hele vervolgtraject te doorlopen.
De genoemde routes laten zien waarom de uitspraak dat iedere Longverpleegkundige verplicht eerst hbo-verpleegkunde moet hebben afgerond te algemeen is. De toelatingscommissie en werkgever beoordelen of achtergrond, niveau, werkervaring en werkplek bij het traject passen.
Een postbachelorcertificaat is geen nieuwe volledige bachelor en maakt iemand niet automatisch verpleegkundig specialist. Ook mag de bevoegdheid om geneesmiddelen voor te schrijven niet uit de functienaam worden afgeleid: daarvoor gelden afzonderlijke wettelijke voorwaarden. De Longverpleegkundige blijft handelen binnen de eigen opleiding, bevoegdheid, bekwaamheid en afspraken met andere behandelaars.
Afhankelijk van de opleiding kan accreditatie of registratie van deskundigheidsbevordering mogelijk zijn. Dat moet worden onderscheiden van BIG-registratie en van de erkenning van een specifieke opleiding. Deze begrippen hebben verschillende doelen en zijn niet onderling uitwisselbaar.
De opleidingsduur voor Longverpleegkundige moet apart worden bekeken voor de basisopleiding en de vervolgopleiding. Wie nog geen verpleegkundige is, begint met een erkende verpleegkundeopleiding. Wie al BIG-geregistreerd verpleegkundige is, kan na beoordeling van werkervaring en werkplek rechtstreeks naar een passend vervolgtraject.
| Onderdeel | Indicatieve duur | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Mbo-verpleegkunde niveau 4 | Doorgaans circa 4 jaar | Verkorting kan mogelijk zijn door eerdere opleiding en vrijstellingen. |
| Reguliere hbo-verpleegkunde | Doorgaans 4 jaar | Een verkorte route voor al gediplomeerde verpleegkundigen verschilt per hogeschool. |
| Postbachelor Longverpleegkunde, Hogeschool Utrecht | 1 jaar | Theorie, opdrachten en leren in de eigen werkpraktijk worden gecombineerd. |
| Vervolgopleiding Longverpleegkundige, Antonius Academie | Ongeveer 9 tot 12 maanden | De duur hangt mede samen met de voortgang in de praktijk. |
Een vervolgopleiding vraagt meer dan het bijwonen van lesdagen. Er zijn zelfstudie, praktijkopdrachten, reflectie en beoordelingen. Hogeschool Utrecht vermeldt een studiebelasting van ongeveer 15 tot 20 uur per week en stelt eisen aan de omvang van directe patiëntenzorg. Antonius noemt een relevante werkplek van minimaal 24 uur per week. Het betreft voorwaarden van de genoemde aanbieders, geen universele ureneis voor iedere opleiding.
Vooraf afspraken maken met de werkgever is belangrijk: welke uren zijn beschikbaar voor studie, wie begeleidt de opdrachten en welke patiënten kunnen worden gezien? Als de eigen werkplek te weinig passende leermogelijkheden biedt, kan aanvullende praktijkervaring nodig zijn. Ook na diplomering blijft bijscholing noodzakelijk door veranderingen in behandelingen en hulpmiddelen.
Minimaal opleidingsniveau voor dit beroepsprofiel: EQF 6 — Professionele / academische bachelor (VKS 6).
De Longverpleegkundige heeft vaak langdurig contact met patiënten. Daardoor kan de verpleegkundige veranderingen zien die tijdens een eenmalig gesprek minder opvallen, bijvoorbeeld afnemend vertrouwen, moeite met een hulpmiddel of zorgen over bewegen. Kleine praktische verbeteringen kunnen een groot verschil maken in het dagelijks leven.
De Longverpleegkundige moet goed luisteren, klinisch redeneren en begrijpelijk communiceren. Motiverende gespreksvoering helpt om samen met de patiënt haalbare veranderingen te onderzoeken. Geduld is nodig wanneer kennis of gedrag niet in één gesprek verandert. Professionele nieuwsgierigheid helpt om te blijven zoeken naar de reden achter een probleem.
Verdieping is mogelijk in specifieke patiëntengroepen, kwaliteitszorg, onderwijs, onderzoek of coördinatie. Een overstap naar een ander beroep of een functie als verpleegkundig specialist vraagt een eigen opleiding en toelating. Ervaring in longverpleegkunde kan daarbij waardevol zijn, maar vervangt de aanvullende kwalificatie niet.
Andere benamingen voor Longverpleegkundige zijn gespecialiseerd longverpleegkundige, verpleegkundig consulent longziekten, longconsulent en soms astma/COPD-verpleegkundige. De laatste benaming legt nadruk op twee veelvoorkomende aandoeningen en dekt niet automatisch alle longzorg. De inhoud hangt steeds af van de vacature en de organisatie.
Een praktijkondersteuner kan ook mensen met astma of COPD begeleiden, maar heeft een ander functieprofiel en een andere werkcontext. Een longfunctieanalist verricht specialistisch longfunctieonderzoek. Een verpleegkundig specialist heeft een eigen masteropleiding en registratie. Deze functies mogen niet zonder verdere uitleg als synoniemen van Longverpleegkundige worden gebruikt.
De video's hieronder laten het werk in het ziekenhuis, de aanvullende opleiding en de begeleiding in de thuiszorg zien. Ze vormen samen een breder beroepsbeeld dan uitsluitend een opname op een longafdeling.
antoniusziekenhuis — Een beroepsbeeld van de longverpleegkundige in het St. Antonius Ziekenhuis, met aandacht voor het contact met patiënten.
Video afspelenBekijk op YouTube
Werken bij Antonius — Een docent van de Antonius Academie licht de vervolgopleiding tot longverpleegkundige toe.
Video afspelenBekijk op YouTube
ThuiszorgRotterdam — Een longverpleegkundige vertelt over haar functie in de thuiszorg. Dit laat de begeleiding buiten het ziekenhuis zien.
Video afspelenBekijk op YouTube
